Joga – powrót do siebie, ciała i chwili obecnej

Joga towarzyszy mi od ponad 13 lat. Od samego początku jest stałą częścią mojego życia – sposobem na zatrzymanie się, lepsze poznawanie siebie i powrót do równowagi. Z czasem stała się również elementem mojej pracy z innymi.

Podczas terapii, które prowadziłam w zamkniętych ośrodkach terapeutycznych, jednym z elementów moich zajęć były zajęcia z jogi. Widziałam w nich wartość wykraczającą poza samą aktywność fizyczną. Praktyka pozwalała uczestnikom skierować uwagę na ciało, oddech i to, co dzieje się w danym momencie. Była okazją do zatrzymania się i doświadczenia siebie w inny sposób niż poprzez myśli, emocje czy codzienne trudności.

Czym właściwie jest joga?

Joga nie sprowadza się wyłącznie do wykonywania pozycji na macie. Łączy pracę z ciałem, oddechem i uwagą, pomagając rozwijać świadomość tego, co dzieje się w nas i wokół nas.

Słowo yoga pochodzi z sanskrytu i wiąże się z pojęciem jedności, łączenia. Z kolei yogī oznacza osobę praktykującą jogę, choć określenie to bywa kojarzone z przebudzeniem.

Dla mnie istotą praktyki jest właśnie budowanie kontaktu ze sobą. Nie chodzi o to, żeby wykonać idealną pozycję, osiągnąć określoną elastyczność czy porównać swoje możliwości z możliwościami innych. Chodzi o uważność i zauważanie własnych granic, potrzeb oraz reakcji.

Asany pomagają wrócić do „tu i teraz”

Nasza uwaga często ucieka w przeszłość albo przyszłość. Wracamy myślami do rozmów, które już się odbyły, analizujemy popełnione błędy, przewidujemy trudności i próbujemy kontrolować to, co dopiero może się wydarzyć.

Podczas praktyki jogi mamy okazję skierować uwagę na coś bardziej konkretnego: ułożenie ciała, napięcie mięśni, kontakt stóp z podłożem czy odczucia pojawiające się podczas utrzymywania asany.

W ten sposób ciało staje się punktem odniesienia dla uwagi. Zamiast podążać za każdą myślą, możemy zauważyć, co dzieje się w danej chwili.

Nie oznacza to, że myśli znikają albo że zawsze osiągamy spokój. Czasem podczas praktyki zauważamy właśnie napięcie, niecierpliwość, zmęczenie czy trudne emocje. I to również jest częścią procesu. Nie musimy natychmiast niczego zmieniać. Możemy najpierw zauważyć to, co jest.

Joga jako troska o ciało i umysł

Regularna praktyka jogi może wspierać sprawność fizyczną, równowagę, elastyczność i siłę mięśni. Może też pomagać w rozwijaniu uważności, rozpoznawaniu napięcia i lepszym radzeniu sobie ze stresem.

Dla mnie szczególnie ważne jest to, że joga nie wymaga oddzielania ciała od umysłu. To, jak się czujemy fizycznie, może wpływać na nasz nastrój, koncentrację i sposób reagowania. Z kolei długotrwały stres może przejawiać się w ciele, na przykład poprzez napięcie mięśni czy trudności z odpoczynkiem.

Nie oznacza to, że joga rozwiązuje wszystkie trudności psychiczne albo zastępuje psychoterapię. Może być jednak wartościowym elementem dbania o siebie i uzupełnieniem innych form wsparcia.

Joga i psychoterapia – wspólny punkt

W mojej pracy psychologicznej ważne miejsce zajmuje rozwijanie świadomości własnych emocji, myśli, reakcji i potrzeb. Joga może wspierać ten proces, ponieważ uczy zauważania doświadczenia bez konieczności natychmiastowego oceniania go czy zmieniania.

Podczas praktyki możemy dostrzec, że pojawia się napięcie, ale nie musimy od razu z nim walczyć. Możemy zauważyć dyskomfort, ale nie zawsze musimy natychmiast od niego uciekać. Możemy też rozpoznać własną granicę i zdecydować, że danego dnia nie będziemy jej przekraczać.

To cenna umiejętność również w codziennym życiu. Świadomość tego, co czujemy i czego potrzebujemy, może pomóc nam podejmować bardziej przemyślane decyzje, zamiast reagować wyłącznie automatycznie.

Joga i psychoterapia nie są tym samym, ale mogą się wzajemnie uzupełniać. Obie mogą tworzyć przestrzeń do lepszego poznawania siebie – każda na swój sposób.

Nie musisz zaczynać od idealnej praktyki

Jeśli chcesz spróbować jogi, nie potrzebujesz dużej elastyczności, specjalistycznego sprzętu ani wcześniejszego doświadczenia. Możesz zacząć od kilku prostych pozycji, krótkiej praktyki albo kilku minut świadomego ruchu połączonego z naturalnym oddechem.

Ważne, żeby dostosować praktykę do swoich możliwości i stanu zdrowia. Nie chodzi o przekraczanie granic za wszelką cenę, ale o stopniowe rozwijanie uważności i lepszego kontaktu z ciałem.

Po ponad 13 latach praktyki nadal traktuję jogę jako część swojego życia, a nie zadanie do wykonania. Są dni, kiedy praktykuję dłużej, i takie, kiedy potrzebuję jedynie chwili zatrzymania. Nie zawsze chodzi o to, żeby osiągnąć określony stan. Czasem wystarczy zauważyć, co dzieje się w danym momencie.

Bo powrót do siebie nie zawsze wymaga wielkich zmian. Czasem zaczyna się od jednego świadomego ruchu, spokojnego wydechu i chwili, w której naprawdę jesteśmy obecni.